پایگاه خبری شاخص بازار: عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در همایش سالانه بازار سرمایه با اشاره به اهمیت آینده نظام تأمین مالی و نقش بازارهای مالی در توسعه اقتصادی ایران اظهار داشت: یکی از مهمترین موضوعات اقتصاد کشور، آینده نظام تأمین مالی و نقش بازارهای مالی در توسعه اقتصادی ایران است.
وی با بیان اینکه آینده اقتصاد ایران بیش از آنکه به حجم منابع مالی در دسترس وابسته باشد، به کیفیت معماری نظام مالی بستگی دارد، افزود: کارایی سازوکار تخصیص سرمایه و توانایی اقتصاد در تبدیل پساندازها به سرمایهگذاری مولد، از عوامل تعیینکننده آینده اقتصادی کشور است.
همتی ادامه داد: این گزاره از آن جهت اهمیت دارد که در تحلیل مسائل اقتصادی کشور معمولاً بر محدودیت منابع تأکید میشود؛ در حالی که به همان اندازه و شاید مهمتر از آن، باید به چگونگی تجهیز، واسطهگری، قیمتگذاری و تخصیص منابع مالی توجه کنیم. اقتصادی که از سازوکارهای کارآمد واسطهگری مالی برخوردار نباشد، حتی با وجود منابع مالی قابل توجه نیز نمیتواند ظرفیتهای سرمایهگذاری خود را بهطور کامل بالفعل کند.
رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه بازار پول و بازار سرمایه نباید دو حوزه مستقل یا رقیب تلقی شوند، تصریح کرد: این دو بازار اجزای مکمل یک نظام مالی هستند که کارکرد نهایی آن باید تجهیز پساندازها، تخصیص بهینه منابع، مدیریت ریسک و تأمین مالی رشد اقتصادی باشد.
وی با اشاره به موضوع ثبات پولی و مالی گفت: مهار تورم و حفظ ارزش پول ملی در مرکز مسئولیتهای بانک مرکزی قرار دارد. هرچه مسیر تورم باثباتتر و پیشبینیپذیرتر باشد، بنگاهها بهتر میتوانند هزینهها و درآمدهای خود را برآورد کنند و درباره سرمایهگذاریهای چندساله تصمیم بگیرند.
همتی با بیان اینکه ثبات مالی را باید در توان نظام مالی برای ادامه فعالیت هنگام بروز شوکها ارزیابی کرد، افزود: باید مشخص باشد که در زمان بروز شوک، نظام مالی چگونه به فعالیت خود ادامه میدهد. در شرایط دشوار، پرداختها باید بهموقع انجام شوند، بانکها بتوانند به مشتریان واجد شرایط اعتبار بدهند و بازارها نیز امکان معامله و تأمین مالی را حفظ کنند. کیفیت داراییهای بانکها و نقدشوندگی بازارها در حفظ این توان نقش مهمی دارند.
وی با اشاره به شرایط خاص اقتصاد ایران در وضعیت «نه جنگ و نه صلح» اظهار کرد: این مسئله برای اقتصاد ایران اهمیت ویژهای دارد. البته امیدوارم این شرایط هرچه زودتر برطرف شود، اما در حال حاضر ناچاریم اقتصاد کشور را با همین شرایط مدیریت کنیم.
رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: عوامل بیرونی، نااطمینانیها را تشدید کردهاند؛ بهگونهای که برخی بنگاهها در تأمین مواد اولیه یا صادرات با مشکل روبهرو هستند و برخی دیگر نیز کاهش تقاضا و فروش را تجربه میکنند. در چنین شرایطی، روشن بودن جهتگیری سیاستهای پولی و ارزی و همچنین ثبات تصمیمات دولت و قواعد داخلی، به بنگاهها امکان میدهد با اطمینان بیشتری برنامهریزی کنند.
همتی با اشاره به تأثیر سیاستهای پولی بر بازار سرمایه گفت: تغییر نرخ سود، هم بر هزینه تأمین مالی شرکتها اثر میگذارد و هم بر تصمیم مردم درباره نگهداری پسانداز در قالب سپرده، اوراق یا سهام تأثیرگذار است. همچنین شرایط اعتباری بانکها بر دسترسی بنگاهها به سرمایه در گردش اثر دارد و تحولات نرخ ارز نیز، متناسب با ترکیب هزینهها و درآمدهای هر شرکت، چشمانداز سودآوری آن را تغییر میدهد.
وی افزود: شناخت این ارتباطها به بانک مرکزی کمک میکند آثار تصمیمهای پولی و ارزی خود را بر سرمایهگذاری و تأمین مالی بهتر ارزیابی کند.
رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اهمیت نقش بازار بدهی در این زمینه اظهار داشت: زمانی که اوراق دولتی در سررسیدهای مختلف بهطور منظم معامله میشوند، بازدهی آنها میتواند مبنایی برای شکلگیری یک منحنی بازده مرجع باشد. برای مثال، سرمایهگذار میتواند بازده اوراق سهساله یک شرکت را با بازده اوراق دولتی با همان سررسید مقایسه کند و بسنجد که آیا بازدهی بیشتر، ریسک عدم پرداخت و دشواری فروش اوراق شرکت را جبران میکند یا خیر.
وی خاطرنشان کرد: هرچه بازار ثانویه اوراق عمیقتر و نقدشوندهتر باشد، قیمتها اطلاعات روشنتری درباره شرایط تأمین مالی و انتظارات بازار در اختیار سرمایهگذاران و سیاستگذاران پولی قرار میدهند. از این منظر، توسعه بازار بدهی به قیمتگذاری بهتر داراییها و همچنین شناخت دقیقتر آثار سیاست پولی کمک میکند.
همتی با تأکید بر ضرورت انضباط مالی دولت و مدیریت انتشار اوراق بدهی اظهار داشت: انتشار اوراق میتواند به تأمین مالی شفافتر دولت کمک کند، اما برای استفاده پایدار از این ظرفیت، باید منابع بازپرداخت آن مشخص باشد و حجم و زمانبندی عرضه اوراق نیز با ظرفیت جذب بازار تناسب داشته باشد.
وی افزود: اگر بخش بزرگی از اوراق دولتی در فاصله زمانی کوتاهی عرضه شود، بنگاههایی که در همان مقطع برای تأمین مالی به بازار مراجعه میکنند، ممکن است ناچار شوند برای جذب منابع، بازدهی بالاتری پیشنهاد دهند. بنابراین، وجود تقویم روشن برای انتشار اوراق به دولت، شرکتها و سرمایهگذاران امکان برنامهریزی میدهد.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به انتظارات فعالان بازار سرمایه از دولت تصریح کرد: این نکته بسیار مهمی است که فعالان بازار بهدرستی از دولت انتظار دارند. زمانی که نیازهای بودجهای دولت جهتگیری سیاست پولی را تعیین میکند، مهار پایدار تورم دشوارتر خواهد شد.
همتی با تأکید بر اینکه انضباط بودجهای و پایداری بدهی دولت از الزامات اثربخشی سیاست پولی است، گفت: بسیار مهم است که اجازه ندهیم سیاست مالی بر سیاست پولی سلطه پیدا کند. در وزارتخانه نیز مشاهده میکنم که سازمان برنامه و بودجه و وزارت امور اقتصادی و دارایی تلاش میکنند از شکلگیری چنین شرایطی جلوگیری کنند یا دستکم آن را به حداقل برسانند.
وی با تشریح تقسیم کار میان نظام بانکی و بازار سرمایه اظهار داشت: در نظام بانکی نیز ارزیابی ریسک و توان بازپرداخت باید مبنای اعطای اعتبار باشد. در کنار اثربخشی سیاستهای مالی، باید این رویکرد در بخش بانکی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تقسیم کار میان بانکها و بازار سرمایه گفت: من شخصاً به جایگاه بازار سرمایه در اقتصاد ایران اعتقاد راسخ دارم و معتقدم این بازار باید سهم بیشتری در تأمین مالی سرمایهگذاریهای بلندمدت بر عهده بگیرد.
همتی افزود: بانکها از گردش مالی، سابقه پرداخت و نیازهای مشتریان خود شناخت دارند و این شناخت بهویژه در تأمین سرمایه در گردش ارزشمند است. از همین رو، سیاستگذاری بانک مرکزی و فعالیت نظام بانکی باید عمدتاً به سمت تأمین سرمایه در گردش بنگاهها هدایت شود. بهبود کیفیت داراییها و تقویت سرمایه بانکها نیز به حفظ ظرفیت آنها برای ایفای این نقش کمک میکند.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به ظرفیتهای بازار سرمایه در تأمین مالی پروژههای بلندمدت تصریح کرد: بازار سرمایه میتواند از طریق عرضه سهام جدید و انتشار اوراق، منابع مورد نیاز پروژهها و طرحهایی را فراهم کند که برای رسیدن به درآمد به زمان بیشتری نیاز دارند.
وی با تأکید بر وجود زمینه همکاری میان بازار پول و سرمایه در تأمین سرمایه در گردش بنگاهها ادامه داد: برای نمونه، زمانی که بنگاهی کالا را تحویل داده اما هنوز بهای آن را دریافت نکرده است، ابزارهای تأمین مالی زنجیرهای از جمله اوراق گام میتوانند اعتبار را به یک معامله واقعی و نیاز مشخص بنگاه پیوند دهند.
همتی با بیان اینکه بانک مرکزی بهطور جدی به دنبال افزایش سهم این ابزارها در تأمین مالی بنگاههاست، گفت: در هفت ماه سال گذشته، مجموع تأمین مالی از طریق این ابزارها، شامل اوراق گام و سایر روشهای موجود، حدود 48 همت بود، اما اکنون که در خدمت شما هستم، این رقم به 500 همت رسیده است؛ یعنی بیش از 10 برابر افزایش یافته است.
وی با بیان اینکه امیدوارم حجم تأمین مالی از این طریق تا پایان سال به 800 تا یکهزار همت برسد و افزود: این ابزار ظرفیت مهمی برای همکاری میان بازار سرمایه و بازار پول در تأمین مالی بنگاههای اقتصادی است و میتواند نقش جدی و اساسی در این زمینه ایفا کند.
رئیس کل بانک مرکزی در ادامه با اشاره به ضرورت تعیین دقیق مسئولیتها در نظام تأمین مالی اظهار داشت: برای تقسیم کار میان بازار پول و بازار سرمایه باید به دو پرسش پاسخ دهیم؛ اول اینکه چه کسی منابع را تأمین میکند و دوم اینکه در صورت وقوع زیان، چه کسی آن را تحمل خواهد کرد؟
همتی توضیح داد: زمانی که سرمایهگذاران اوراق شرکتی را خریداری میکنند و یک بانک بازپرداخت آن را تضمین میکند، منابع از بازار سرمایه تأمین شده و بانک نیز تا سقف ضمانت، تعهد پرداخت دارد. در تأمین مالی از طریق سهام نیز سرمایهگذار در سود و زیان بنگاه شریک میشود. شناخت این تفاوتها به ما کمک میکند ارزیابی کنیم که توسعه بازار سرمایه تا چه اندازه ظرفیت تازهای برای پذیرش ریسک ایجاد کرده است.
وی همچنین بر ضرورت توسعه ابزارهای پوشش ریسک در بازار سرمایه تأکید کرد و گفت: بازار سرمایه در زمینه پوشش ریسک نقش محدودی دارد. اگر بنگاهی بتواند با استفاده از قراردادی مناسب، بخشی از ریسک افزایش قیمت مواد اولیه را پوشش دهد، برآورد هزینههای تولید برای آن آسانتر میشود و بانک نیز میتواند توان بازپرداخت آن بنگاه را با اطلاعات دقیقتری ارزیابی کند.
همتی با اشاره به کیفیت تخصیص سرمایه و اعتماد عمومی اظهار داشت: در شرایط نااطمینانی، تشخیص منشأ مشکلات بنگاهها دشوارتر میشود.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به شعار امسال همایش بازار سرمایه با عنوان «بازار سرمایه فراگیر؛ فرصت، بازآفرینی و رشد» گفت: این عنوان از همین منظر برای ما اهمیت دارد و طرح قابل دفاعی است. یک طرح باید بتواند به منابع مالی دسترسی پیدا کند و خانوادهای که بخشی از پسانداز خود را سرمایهگذاری میکند، باید بداند پولش کجا میرود، چه ریسکی میپذیرد و از چه حقوقی برخوردار است.
وی با تأکید بر اهمیت اعتماد عمومی در بازار سرمایه تصریح کرد: افشای بهموقع اطلاعات، پاسخگویی مدیران شرکتها و رعایت حقوق سرمایهگذاران خرد، پایههای این اعتماد هستند. در این زمینه به دوست عزیزم، آقای صیدی، بهشدت تأکید میکنم که این موضوع را در سازمان بورس بهطور جدی مورد توجه قرار دهند.
همتی ادامه داد: در کنار ارزش معاملات و حجم انتشار اوراق، باید بررسی کنیم که بازار سرمایه تا چه اندازه به تشکیل سرمایه، نوسازی تولید و افزایش بهرهوری کمک کرده است. اثرگذاری بازار بر اقتصاد را باید در همین نتایج سنجید.
رئیس کل بانک مرکزی اظهار داشت: ثبات پولی به بنگاهها امکان برنامهریزی میدهد، تعمیق بازارهای مالی راههای جذب سرمایه را گسترش میدهد و کیفیت تخصیص منابع نیز تعیین میکند که این سرمایه تا چه اندازه به رشد تولید و بهرهوری منجر شود.
وی افزود: پیوند این سه مؤلفه به همکاری منظم بانک مرکزی، نظام بانکی، سازمان بورس و اوراق بهادار و وزارت امور اقتصادی و دارایی نیاز دارد. با تبادل اطلاعات و بررسی آثار تصمیمها پیش از اجرا، میتوان انتشار اوراق، مدیریت نقدینگی و توسعه ابزارهای مالی را با هماهنگی بیشتری پیش برد.
همتی با تأکید بر اینکه حمایت از بازار سرمایه به معنای حمایت از تولید و سرمایهگذاری و در نهایت رشد اقتصادی است، گفت: بانک مرکزی ثبات و توسعه متوازن بازارهای مالی را لازمه رشد پایدار میداند و در چارچوب وظایف خود از همکاریهایی که به تأمین مالی مولد و توزیع بهتر ریسک کمک میکنند، استقبال خواهد کرد.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به اقدامات رسانهای آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه اقتصاد ایران اظهار داشت: آمریکاییها و اسرائیلیها که دیدند در اقتصاد واقعی و حقیقی نتوانستند کاری انجام دهند، به هوش مصنوعی روی آوردهاند و شروع به تولید کلیپهایی با استفاده از هوش مصنوعی کردهاند تا نشان دهند اقتصاد ایران ورشکسته شده و بانکهای کشور نیز در آستانه ورشکستگی قرار دارند.
وی با اشاره به ناکامی این اقدامات در تأثیرگذاری بر اقتصاد کشور افزود: به آنها تذکر میدهند که این اقدامات نیز فایدهای ندارد. وقتی در بخش حقیقی اقتصاد شکست خوردهاند، در این بخش هم نمیتوانند کاری از پیش ببرند.
همتی تأکید کرد: مردم ایران ایستادهاند، دولت محکم ایستاده و اقتصاد کشور نیز پشتوانه قوی دارد. ما مسیر خود را ادامه میدهیم و مطمئن هستیم که مردم ایران پیروز میدان خواهند بود.