پایگاه خبری شاخص بازار: اظهارات اخیر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، درباره منطق قوی موافقان تغییر دکترین هستهای را نمیتوان یک موضعگیری معمولی دانست.
وی به صراحت تاکید کرده است که نباید استدلال طرفداران بازنگری را سست تلقی کرد.
این سخنان در شرایطی مطرح میشود که تجربه حمله به تاسیسات هستهای ایران، سوالات جدی درباره کارآمدی چارچوبهای موجود ایجاد کرده است.
وقتی عضویت در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، نظارتهای آژانس و پایبندی به مقررات بینالمللی نتوانسته مانع تعرض به تأسیسات کشور شود، طبیعی است که بخشی از جامعه کارشناسی بپرسد آیا دکترین فعلی برای شرایط جدید امنیتی همچنان کفایت دارد؟
واقعیت این است که دکترین دفاعی و هستهای هر کشور باید بر اساس تهدیدهای واقعی، تجربههای به دست آمده و تحولات محیط امنیتی بازنگری شود. نمیتوان با تکیه بر فرضهایی که در عمل کارآمدی خود را از دست دادهاند، برای آینده امنیت کشور تصمیم گرفت.
اگر قرار است پایبندی به تعهدات بینالمللی ادامه یابد، باید روشن باشد که این تعهدات چه تضمینی برای امنیت و مصونیت تاسیسات کشور فراهم میکنند و در صورت نقض آنها، چه ابزار مؤثری برای جلوگیری از تکرار تعرض وجود دارد.
بازدارندگی زمانی معنا پیدا میکند که طرف مقابل هزینه اقدام علیه ایران را واقعی و قابل محاسبه بداند.
البته تغییر دکترین هستهای تصمیمی ساده و بدون هزینه نیست؛ همانطور که عراقچی نیز به پیامدهای مهم چنین تصمیمی اشاره کرده و از مخالفت روسیه و چین با آن سخن گفته است. اما سنگینی هزینههای احتمالی نباید به معنای ممنوع شدن اصل بحث باشد.
اتفاقا باید همه گزینهها، پیامدها، فرصتها و مخاطرات آنها در فضایی کارشناسی و به دور از شعارزدگی بررسی شوند. مهم آن است که امنیت کشور و منافع ملی، معیار اصلی تصمیمگیری باشد؛ نه ملاحظات سیاسی مقطعی و نه ترس از طرح پرسشهای دشوار.
امروز مطالبه بازنگری در دکترین هستهای را نمیتوان به یک خواسته جناحی یا احساسی تقلیل داد. این مطالبه از یک پرسش اساسی سرچشمه میگیرد: اگر چارچوب موجود نتوانسته از تاسیسات کشور در برابر حمله محافظت کند، چه تضمینی وجود دارد که در آینده بتواند؟ پاسخ به این پرسش با تکرار مواضع گذشته ممکن نیست.
کشور به یک ارزیابی واقعبینانه، شجاعانه و مبتنی بر منافع ملی نیاز دارد؛ ارزیابیای که بتواند میان حفظ حقوق هستهای، تعهدات بینالمللی و ضرورت ایجاد بازدارندگی مؤثر، توازن برقرار کند.