هرمزگان این روزها در نقطه تلاقی اقتصاد، ژئوپلیتیک و امنیت ملی ایستاده، همزمان با افزایش تنشهای منطقهای، جنگ تحمیلی اخیر و رقابت فشرده قدرتهای منطقه برای تصاحب مسیرهای ترانزیتی، اعلام آمادگی قزاقستان برای ایجاد مرکز لجستیکی در بندر شهید رجایی، بار دیگر نگاهها را متوجه بزرگترین بندر تجاری کشور کرده است.
پایگاه خبری شاخص بازار: بندر شهید رجایی در ساحل شمالی خلیج فارس و دروازه اصلی تجارت دریایی ایران، سالهاست نقشی فراتر از یک بندر تجاری ایفا میکند، این مجموعه عظیم بندری که در فاصلهای کوتاه از تنگه هرمز قرار گرفته، امروز به یکی از مهمترین داراییهای راهبردی کشور تبدیل شده است؛ دارایی که ابعاد اقتصادی، امنیتی، لجستیکی و ژئوپلیتیکی را به یکدیگر پیوند میزند.
اعلام خبر آمادگی قزاقستان برای امضای قرارداد ایجاد مرکز لجستیکی در بندر شهید رجایی، در شرایطی صورت میگیرد که تحولات منطقهای، بیش از هر زمان دیگری اهمیت مسیرهای ترانزیتی و گلوگاههای تجاری را برجسته کرده است.
این توافق تنها یک همکاری اقتصادی دوجانبه نیست، بلکه نشانهای از افزایش نقش ایران در نقشه جدید تجارت منطقهای و جهانی محسوب میشود.
هرمزگان از دیرباز به واسطه برخورداری از سواحل گسترده، بنادر مهم و قرار گرفتن در مجاورت تنگه هرمز، یکی از استانهای کلیدی کشور در حوزه اقتصاد دریامحور بوده است. با این حال، تحولات سالهای اخیر نشان داده که اهمیت این استان تنها به فعالیتهای اقتصادی محدود نمیشود.
تنشهای منطقهای، رقابت بر سر کریدورهای بینالمللی و تلاش کشورها برای دسترسی به مسیرهای امن و کوتاه تجاری، موجب شده هرمزگان بیش از گذشته در کانون توجه بازیگران منطقهای و بینالمللی قرار گیرد. در چنین شرایطی، بندر شهید رجایی به عنوان مهمترین زیرساخت بندری کشور، نقشی تعیینکننده در حفظ جریان تجارت خارجی ایران ایفا میکند؛ نقشی که با توسعه همکاریهای بینالمللی میتواند بیش از گذشته تقویت شود.
سفر اخیر وزیر راه و شهرسازی به قزاقستان و مذاکرات انجامشده با مقامات این کشور، نقطه عطفی در همکاریهای حملونقلی و بندری دو کشور محسوب میشود.
مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی، اعلام کرد: قزاقستان در آستانه امضای قرارداد ایجاد مرکز لجستیکی در بندر شهید رجایی قرار دارد، توافقی که میتواند زمینهساز افزایش حجم مبادلات تجاری و ترانزیتی میان ایران، قزاقستان و سایر کشورهای آسیای مرکزی شود.
ایران و قزاقستان در مسیر توسعه همکاریهای دریایی و بندری
محمد شکیبینسب در حاشیه بازدید فرزانه صادق؛ وزیر راه و شهرسازی از بنادر قزاقستان و رایزنیهای صورت گرفته با مقامات این کشور، اظهار کرد: قزاقستان با مساحتی بالغ بر 2 میلیون و 700 هزار کیلومتر مربع و ارتباط از مسیر شرق با چین به واسطه بندر خشک خارگوس و همچنین ارتباط در مسیر غرب به واسطه بنادر اکتائو و کوریک، از ارتباط فرامنطقهای با اروپا و ایران برخوردار است.
وی با بیان اینکه قزاقستان یک کانون بسیار مهم لجستیکی است، اضافه کرد: طی این سفر به همراهی وزیر راه و شهرسازی از بنادر کوریک و اکتائو بازدید کردیم، در جریان ظرفیت واقعی این بنادر قرار گرفتیم و وضعیت میزان مراودات تجاری با بنادر ایران را ارزیابی کردیم.
مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی با اشاره به اینکه موضوعاتی نظیر همکاری در انجام تشریفات ترخیص کالا و تسریع خروج کالاهای ایرانی از جمله مباحث مطرح شده در جریان این سفر بود، گفت: از دیگر موارد مطرح شده تشکیل یک کنسرسیوم در خصوص پایش کاهش تراز آب دریای خزر و اقداماتی بود که باید از طریق کشورهای حاشیه دریای خزر به منظور مقابله با کاهش تراز آب دریای خزر مدنظر قرار گیرد.
امضای قرارداد سرمایهگذاری قزاقستانیها در بندر شهید رجایی
هرمزگان؛ استان راهبردی در معادلات جدید منطقه
شکیبینسب افزود: راه اندازی خط منظم کشیرانی در دریای خزر بین بنادر اکتائو و کوریک با بنادر شمالی ایران دیگر موردی بود که به آن اشاره شد و خوشبختانه عمده موارد مطرح شده مورد توافق طرفین قرار گرفت.
معاون وزیر راه و شهرسازی با تاکید بر اینکه انشاءالله در زمینه رفع مشکلات بخش خصوصی با سیاستگذاری و برنامهریزی شاهد روند مطلوبی خواهیم بود، خاطرنشان کرد: همانطور که قزاقستانیها به منظور ایجاد یک مرکز لجستیکی در بندر شهید رجایی در شرف امضای قرارداد در تاریخ هفتم تیرماه سال جاری هستند، امیدواریم شاهد سرمایهگذاری بخش خصوصی ایرانی در بنادر اکتائو و کوریک باشیم که در این زمینه نیز قرار شد اراضی لازم در اختیار سرمایهگذاران بخش خصوصی ایرانی قرار گیرد تا توسعه مراودات تجاری دو طرف، محقق شود و به این ترتیب فعالان اقتصادی ایرانی نیز بتواند از ظرفیت بنادر قزاقستان به خوبی استفاده کنند.
شکیبینسب به تبادل الکترونیکی اسناد نیز اشاره و اظهار کرد: در این راستا نیز مقرر شد اسناد حمل از جمله مانیفست و بارنامه دریایی از طریق مبادله الکترونیکی انجام شود و فرایند تشریفات ترخیص به حداقل ممکن برسد که انشاءالله شاهد کاهش هزینهها و رقابتی کردن تعرفه ها، باشیم.
قزاقستان با مساحتی بیش از دو میلیون و 700 هزار کیلومتر مربع، یکی از بزرگترین کشورهای آسیای مرکزی به شمار میرود، این کشور از طریق بندر خشک خارگوس به چین متصل است و از طریق بنادر اکتائو و کوریک در ساحل دریای خزر، ارتباط دریایی خود را با کشورهای منطقه حفظ میکند.
برای کشوری که به آبهای آزاد دسترسی مستقیم ندارد، بهرهگیری از ظرفیتهای بندر شهید رجایی میتواند مزیتی بزرگ در تجارت بینالمللی محسوب شود، از همین رو، انتخاب این بندر از سوی قزاقستان را باید نشانهای از اعتماد به ظرفیتهای لجستیکی و ترانزیتی ایران دانست.
از بنادر خزر تا خلیج فارس به آبهای آزاد جهان میرسند
در جریان مذاکرات انجامشده، موضوع راهاندازی خطوط منظم کشتیرانی میان بنادر اکتائو و کوریک با بنادر شمالی ایران نیز مورد بررسی قرار گرفت، این همکاری میتواند حلقهای تازه در زنجیره حملونقل منطقه ایجاد کند؛ زنجیرهای که از آسیای مرکزی آغاز شده، از دریای خزر عبور میکند و در نهایت به بندر شهید رجایی و آبهای آزاد جهان میرسد.
همچنین توافق بر سر تبادل الکترونیکی اسناد حمل، کاهش زمان ترخیص کالا، تسهیل تشریفات گمرکی و رقابتی شدن تعرفههای حملونقل، از دیگر موضوعات مهم مطرحشده در این مذاکرات بود، اجرای این توافقات میتواند هزینههای لجستیکی را کاهش داده و جذابیت مسیر ایران را برای صاحبان کالا افزایش دهد.
تحولات اخیر منطقه و جنگ تحمیلی، بار دیگر نقش تنگه هرمز را در معادلات جهانی برجسته کرد، این آبراه راهبردی که یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی و تجارت دریایی جهان محسوب میشود، همواره مورد توجه قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای بوده است و هرگونه تنش یا ناامنی در پیرامون این گذرگاه میتواند بر بازارهای جهانی انرژی، حملونقل دریایی و تجارت بینالملل تأثیر بگذارد.
در روزهایی که منطقه با تنشهای امنیتی مواجه بود، اهمیت زیرساختهای بندری و توان لجستیکی کشورها بیش از پیش آشکار شد، در چنین فضایی، بندر شهید رجایی به عنوان مهمترین دروازه تجارت دریایی ایران، نقشی فراتر از یک بندر تجاری پیدا کرد و به نمادی از پایداری اقتصادی کشور تبدیل شد.
بندر شهید رجایی قلب تپنده تجارت خارجی ایران
بندر شهید رجایی سهمی بیبدیل در اقتصاد کشور دارد، بخش عمده عملیات کانتینری ایران در این بندر انجام میشود و بخش قابل توجهی از صادرات و واردات کشور از طریق آن صورت میگیرد.
وجود اسکلههای تخصصی، تجهیزات مدرن بندری، پایانههای کانتینری، مخازن ذخیرهسازی و شبکه گسترده خدمات دریایی، این بندر را به مهمترین هاب تجاری ایران تبدیل کرده است.
فعالیت هزاران نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم در این مجموعه بندری و وابستگی بخش مهمی از تجارت خارجی کشور به عملکرد آن، نشاندهنده جایگاه ویژه شهید رجایی در اقتصاد ملی است.
یکی از مهمترین نقاط قوت بندر شهید رجایی، اتصال مستقیم آن به شبکه حملونقل ریلی و جادهای کشور است، این ویژگی باعث شده کالاهایی که از طریق دریا وارد بندر میشوند، در کوتاهترین زمان ممکن به مراکز صنعتی و مصرفی کشور منتقل شوند، همچنین کالاهای صادراتی نیز با سرعت بیشتری به بنادر و بازارهای هدف دسترسی پیدا کنند.
همین مزیت موجب شده است بندر شهید رجایی به یکی از حلقههای کلیدی کریدور بینالمللی شمال ـ جنوب تبدیل شود؛ مسیری که میتواند زمان حمل کالا میان هند، خلیج فارس، ایران، روسیه و اروپا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد، رقابت آینده اقتصاد جهان بیش از هر چیز بر محور کریدورها و مراکز لجستیکی شکل خواهد گرفت.
کشورهایی که بتوانند موقعیت جغرافیایی خود را به مزیت اقتصادی تبدیل کنند، سهم بیشتری از تجارت جهانی را به دست خواهند آورد.
ایران با قرار گرفتن در چهارراه اتصال شرق و غرب و شمال و جنوب، از ظرفیت کمنظیری برای ایفای این نقش برخوردار است، بندر شهید رجایی نیز مهمترین ابزار تحقق این ظرفیت به شمار میرود، از این منظر، سرمایهگذاری قزاقستان در این بندر را باید فراتر از یک قرارداد اقتصادی ارزیابی کرد.
این توافق میتواند آغازگر مرحلهای تازه در همکاریهای منطقهای و تثبیت جایگاه ایران در شبکه تجارت اوراسیا باشد.
هرمزگان؛ دروازه آینده تجارت منطقه
امروز بندر شهید رجایی تنها یک بندر نیست؛ نماد توان لجستیکی ایران و یکی از مهمترین داراییهای راهبردی کشور است، از سواحل دریای خزر تا آبهای آزاد اقیانوسی، از کریدور شمال ـ جنوب تا مسیرهای تجاری آسیای مرکزی، همه راهها میتوانند به این بندر ختم شوند.
در شرایطی که تحولات سیاسی و امنیتی منطقه، اهمیت مسیرهای مطمئن تجاری را دوچندان کرده است، توافق با قزاقستان نشان میدهد بندر شهید رجایی همچنان یکی از جذابترین مقاصد سرمایهگذاری و همکاری لجستیکی در منطقه محسوب میشود.
اگر این روند با توسعه زیرساختها، جذب سرمایهگذاریهای جدید و تقویت شبکههای حملونقل همراه شود، هرمزگان میتواند بیش از گذشته به محور تجارت منطقهای تبدیل شود؛ جایگاهی که نه تنها برای اقتصاد استان، بلکه برای آینده اقتصاد ایران نیز اهمیت تعیینکننده خواهد داشت.