سه شنبه ۱۳ مرداد ۱۴۰۵
تولید و تجارت

ابلاغیه جنجالی ۱۶۳۰۰ بورس کالا؛ مهندسی قیمت اسلب یا خفگی تدریجی تولید؟

ابلاغیه جنجالی ۱۶۳۰۰ بورس کالا؛ مهندسی قیمت اسلب یا خفگی تدریجی تولید؟
فرمول جدید قیمت‌گذاری پایه تختال در بورس کالا بر مبنای قیمت شمش بلوم، به اعتقاد کارشناسان یک خطای استراتژیک و عاملی برای توزیع رانت و سرکوب توان تولید صنعت فولاد است.
  بزرگنمايي:

پایگاه خبری شاخص بازار: داستان فولاد ایران، داستان تنی است که در روزهای سخت جنگ، زیر آتش مستقیم دشمن ایستاد تا پایه‌های توسعه‌اش بر استواری آهن بنا شود. اما امروز، این «صنعت تپنده» نه در میدان نبرد، بلکه در راهروهای بورس کالا با «نامه و دستور» روبه‌روست. ابلاغیه شماره 16300/300/1405 نه یک تصمیم، که یک «خطای استراتژیک» از جنس مهندسی قیمت است. وقتی قیمت پایه تختال را به «سایه شمش بلوم» گره می‌زنند، بورس کالا در واقع در حال ترسیم دور باطلی است که خروجی آن، خفگی تدریجی تولید است.

مهندسی تاراج

بورس کالا که زمانی سکوی پرتاب شفافیت بود، اکنون به «سیاست‌گذار قیمت» بدل شده است. به باور کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی، این قیمت‌گذاری دستوری، سالانه ده‌ها هزار میلیارد تومان از دارایی شرکت‌های تولیدکننده را به یغما می‌برد و به جیب واسطه‌ها و رانت‌خواران خوش‌خدمت می‌ریزد و این یعنی «تاراج ارزش افزوده»؛ یعنی جابه‌جایی ثروت از جیب کارگر و صنعتگر به کیسه واسطه‌گر. فرمول جدید قیمت‌گذاری اسلب نه‌تنها زیان فولادسازان، بلکه انگیزه و توان نوسازی تکنولوژی را هدف گرفته است. در حالی که فولادساز، هزینه‌هایش به نرخ روز ارز و بازارهای جهانی گره خورده، درآمدهایش با «فرمول‌های پشت‌دری» سرکوب می‌شود و این اقدام جز درجازدن اجباری و تلاش برای بقای روزانه فولادسازان حاصلی نخواهد داشت.

طعم قدرت
بورس کالا خوب می‌داند (و در ابلاغیه‌هایش هم نشان می‌دهد) که اسلب و شمش، دو دنیای متفاوت با رفتارهای متفاوت‌اند. با این حال، چرا بر این فرمول «تحمیلی» اصرار می‌ورزد؟ چون بورس کالا طعم «قدرت تعیین‌کنندگی» را چشیده است. او که باید ناظر عادل میدان رقابت باشد، اکنون خود به کارگردان نمایش «قیمت‌سازی» تبدیل شده تا خوش‌خدمتی‌اش را به اتاق فکر وزارت صمت ثابت کند. این، همان دایره‌ای است که بورس کالا هر روز تنگ‌تر می‌کند؛ دایره‌ای که در آن «کشف قیمت» جای خود را به «تحمیل دستور» داده است.

نگهبان رانت
صنعت فولادی که زیر بمباران خارجی دوام آورد، حالا در محاصره بوروکراسی داخلی به زانو درآمده است. وقتی بورس کالا در این چرخه، تیشه به ریشه ستون فقرات اقتصاد کشور می‌زند، نباید انتظار داشت که «توسعه» محلی از اعراب داشته باشد. اگر بورس کالا قصد دارد به «داوری» بازگردد، باید این دایره بسته سیاست‌گذاری دستوری را بشکند.

در غیر این صورت، این گزارش نه یک هشدار، که مرثیه‌ای برای صنعتی خواهد بود که قربانی نهادی شد که باید پاسدار رقابت می‌بود، نه نگهبان رانت.

بازار جهانی اسلب در ماه ژوئیه 2026 پس از چند ماه رشد مستمر وارد فاز اصلاح شد و میانگین قیمت‌ها در بازارهای اصلی سه دلار به ازای هر تن کاهش یافت. افت تقاضای ترکیه، رقابت فشرده تولیدکنندگان آسیایی و افزایش عرضه در اندونزی مهم‌ترین عوامل این عقب‌نشینی بودند، هرچند برزیل همچنان به لطف صادرات قوی و رشد تولید، موقعیت خود را در بازار حفظ کرده است.
بازار جهانی اسلب در ژوئیه وارد فاز اصلاح شد؛ کاهش 3 دلاری قیمت‌ها

بازارهای منطقه‌ای اسلب در ماه ژوئیه 2026 وارد فاز اصلاح قیمتی شدند و میانگین قیمت‌ها نسبت به ماه قبل 3 دلار به ازای هر تن کاهش یافت. این افت پس از چند ماه رشد متوالی قیمت‌ها از ماه مارس رخ داد و کارشناسان آن را نتیجه طبیعی تعدیل بازار پس از یک دوره افزایش قابل توجه قیمت‌ها می‌دانند.بر اساس آخرین ارزیابی‌ها، کاهش قیمت‌ها در بازارهای برزیل، دریای سیاه و آسیا مشاهده شده، هرچند عوامل مؤثر بر این روند در هر منطقه متفاوت بوده است.
برزیل؛ افت محدود قیمت در سایه تقاضای قوی
بر اساس گزارش SteelOrbis، قیمت مرجع صادراتی اسلب برزیل در ماه ژوئیه با 3 دلار کاهش به 577 دلار به ازای هر تن (FOB) رسید.اگرچه روند نزولی قیمت ادامه دارد، اما نرخ‌های فعلی همچنان در نزدیکی بالاترین سطوح دو سال اخیر قرار دارند؛ موضوعی که ناشی از تداوم تقاضای مناسب در بازار داخلی و بازارهای صادراتی است.
داده‌های Secex نشان می‌دهد صادرات اسلب برزیل در ژوئن نسبت به ماه قبل 64 درصد افزایش یافت و به 642 هزار تن رسید. این در حالی است که صادرات در ماه مه 43 درصد کاهش یافته بود.افزایش صادرات ژوئن عمدتاً به دلیل رشد ارسال محموله‌ها به آمریکا، اروپا و مکزیک بوده است؛ بازاری که در ماه مه هیچ وارداتی از برزیل نداشت.
در ماه ژوئن، اسلب برزیل با شرایط FOB در بازارهای مختلف با قیمت‌های آمریکا: 620 تا 645 دلار در هر تن، اروپا: 548 تا 561 دلار در هر تن و مکزیک: 536 دلار در هر تن معامله شد.
نظام جدید سهمیه‌بندی واردات فولاد اتحادیه اروپا که از اول ژوئیه اجرایی شده، شامل محصولات نیمه‌نهایی از جمله اسلب نمی‌شود.بر این اساس، صادرات اسلب برزیل تحت تأثیر این محدودیت‌ها قرار نخواهد گرفت و سهمیه تعیین‌شده برای برزیل تنها 227 هزار تن محصولات نوردی را شامل می‌شود.
در بازار داخلی نیز تولید همچنان روندی صعودی دارد.بر اساس آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد برزیل (IAB)، تولید اسلب این کشور در ژوئن نسبت به ماه قبل 5 درصد افزایش یافت و به 751 هزار تن رسید.همچنین تولید محصولات نیمه‌نهایی فولادی، که بخش عمده آن را اسلب تشکیل می‌دهد، در نیمه نخست سال 2026 با رشد 7 درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به 4.3 میلیون تن رسید.

ترکیه؛ افت تقاضا، عامل اصلی اصلاح قیمت‌ها
در بازار دریای سیاه، میانگین قیمت FOB اسلب در طول ماه ژوئیه در سطح 510 دلار در هر تن باقی ماند، اما نسبت به ماه ژوئن 3 دلار کاهش نشان داد.به گفته تحلیلگران، مهم‌ترین عامل این اصلاح قیمت، کاهش تقاضای فولادسازان ترکیه بوده است؛ موضوعی که از افت قیمت قراضه و ضعف بازار میلگرد ناشی می‌شود.
بازار همچنین در حال ارزیابی آثار نظام جدید سهمیه‌بندی واردات فولاد اتحادیه اروپا است.بر اساس این نظام، سهمیه تعرفه‌ای محصولات فولادی ترکیه 2.86 میلیون تن تعیین شده، در حالی که صادرات واقعی این کشور به بازار اروپا در سال 2025 بیش از 7 میلیون تن بوده است.این محدودیت می‌تواند مسیر صادرات محصولات نیمه‌نهایی، به‌ویژه اسلب روسیه به ترکیه، را نیز با پیچیدگی‌هایی مواجه کند.
آمار مؤسسه آمار ترکیه (TUIK) نشان می‌دهد واردات اسلب این کشور در ماه مه نسبت به آوریل 32 درصد افزایش یافته و به 370 هزار تن رسیده است.میانگین قیمت وارداتی نیز 487 دلار به ازای هر تن بوده است.بزرگ‌ترین تأمین‌کنندگان اسلب ترکیه عبارت بودند از:روسیه: 247 هزار تن (5 درصد کمتر از سال قبل) و مالزی: 52 هزار تن (8 درصد بیشتر از سال قبل).
در عین حال، فولادسازان ترکیه بیش از گذشته به استفاده از مواد اولیه داخلی روی آورده‌اند.تولید داخلی این کشور در فاصله ژانویه تا مه 2026 با رشد 20 درصدی نسبت به سال قبل به 6.7 میلیون تن رسید.
بازار آسیا؛ افت معاملات و رقابت شدید قیمتی
در سایر بازارهای منطقه‌ای نیز روند قیمت‌ها نزولی بوده است.بازار اسلب آسیا با کاهش قابل توجه قیمت‌ها و افت حجم معاملات مواجه شده است.افت قیمت ورق فولادی و تضعیف ارزش پول اندونزی موجب شده بسیاری از خریداران خریدهای خود را به تعویق بیندازند.
اصلی‌ترین رقابت در بازار آسیا میان تولیدکنندگان چین و اندونزی جریان دارد.در حال حاضر اسلب چین برای تولید کلاف با قیمت 480 تا 490 دلار به ازای هر تن CFR اندونزی عرضه می‌شود. با این حال، محصولات تخت چین همچنان با پریمیوم 15 تا 25 دلاری معامله می‌شوند. شرکت Dexin Steel اندونزی اسلب معمولی را با قیمت 480 دلار FOB و اسلب ویژه تولید ورق را با قیمت 500 تا 515 دلار CFR عرضه می‌کند. اسلب ویتنام نیز با قیمت 515 دلار CFR پیشنهاد شده است.

ورود تولیدکننده جدید به بازار اندونزی
شرکت PT Permai Metal Indonesia، سرمایه‌گذاری مشترک Guangxi Guixin Steel و Tsingshan Group، فعالیت خود را در اندونزی آغاز کرده است.ظرفیت تولید سالانه این واحد 1.5 میلیون تن است و در آغاز فعالیت، محموله‌های انباری خود را با قیمت 470 دلار FOB عرضه می‌کند؛ موضوعی که می‌تواند فشار بیشتری بر بازار منطقه وارد کند.
ثبات نسبی قیمت‌ها در ژاپن
در مقابل، میانگین قیمت اسلب در بازار ژاپن طی ژوئیه در سطح 520 دلار به ازای هر تن تثبیت شد.این نرخ پس از افزایش قابل توجه 70 دلاری قیمت‌ها در ماه آوریل، اکنون وارد مرحله ثبات شده است.
اصلاح قیمت‌ها پس از رشد چندماهه
بازار جهانی اسلب از ماه ژوئن وارد فاز اصلاح شد.در آن ماه نیز قیمت‌ها در بیشتر بازارهای منطقه‌ای 20 تا 30 دلار در هر تن کاهش یافته بود. برای نمونه، قیمت مرجع صادراتی اسلب برزیل در ژوئن با 20 دلار افت به 580 دلار FOB رسیده بود.
تحلیلگران معتقدند کاهش تدریجی قیمت‌ها پس از رشد پرشتاب چند ماه گذشته، نتیجه طبیعی بازگشت بازار به تعادل و تعدیل انتظارات فعالان بازار است؛ هرچند چشم‌انداز تقاضا، سیاست‌های تجاری و هزینه مواد اولیه همچنان مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده روند قیمت اسلب در ماه‌های آینده خواهند بود.


نظرات شما
آخرین اخبار