پایگاه خبری شاخص بازار: از رویترز، طبق دادههای موسسه تحلیل کالای «کپلر/ Kpler»، واردات نفت خام از آمریکا به آسیا در ماه مه به 63.56 میلیون بشکه رسید که بالاترین رقم ثبتشده برای یک ماه به شمار میرود. با این حال، میانگین روزانه آن 2.05 میلیون بشکه بود که در مقایسه با رکورد 2.07 میلیون بشکه در روز در ژوئن 2023، اندکی کمتر است.
با این حال، نفت بیشتری از آمریکا در راه آسیاست و طبق برآورد کپلر، میزان نفت ورودی به آسیا از آمریکا در ژوئن به 2.32 میلیون بشکه در روز و در جولای به 3.07 میلیون بشکه در روز خواهد رسید. این رقم بیش از 2 برابرِ میانگین 1.37 میلیون بشکه در روزی است که آسیا در سه ماه منتهی به پایان فوریه از آمریکا وارد میکرد.
تجاوز مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران 28 فوریه (نهم اسفند 1404) رخ داد و تهران در پاسخ، عملا تنگه هرمز را بست؛ آبراهی که پیش از آغاز درگیریها حدود 20 درصد نفت خام و فرآوردههای نفتی جهان از آن عبور میکرد.
گرچه برخی صادرکنندگان خاورمیانه، از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی موفق شدهاند تا با تغییر مسیر، بخشی از صادرات نفت خود را به بنادری خارج از تنگه هرمز هدایت کنند، اما با ادامه جنگ ایران، روزانه دستکم 10 میلیون بشکه از عرضه نفت همچنان دور از دسترس بازار است. کاهش شدید صادرات نفت خاورمیانه در سال 2026، صادرات جهانی طلای سیاه را به پایینترین سطح خود از اواسط سال 2020 رسانده است.
در ماه مه، روزانه حدود 1.2 میلیون بشکه نفت خام از طریق تنگه هرمز به آسیا رسید، چرا که برخی نفتکشها موفق به دریافت مجوز عبور از ایران شدند. با این حال، این رقم در مقایسه با میانگین روزانه 13.54 میلیون بشکه در سه ماه منتهی به پایان فوریه، از افتی چشمگیر حکایت دارد.
وسعت کاهش صادرات از طریق تنگه هرمز و محمولههای از دسترفته به حدی بزرگ است که حجم اضافی نفتی که آسیا از آمریکا و همچنین سایر صادرکنندگان قاره آمریکا و آفریقا تامین کرده را در خود میبلعد.
طبق دادههای کلپر، واردات دریایی نفت خام آسیا در ماه مه به 19.47 میلیون بشکه در روز رسید که نسبت به 18.7 میلیون بشکه در روز در ماه آوریل افزایش داشت. پایینترین سطح واردات نفت آسیا در بیش از یک دهه گذشته در ماه آوریل ثبت شد.
با این حال، حتی رقم بالاتر ماه مه نیز در مقایسه با متوسط 24.82 میلیون بشکه در روز در سه ماه منتهی به پایان فوریه، همچنان 22 درصد کمتر است. همین کاهش بیش از پنج میلیون بشکهای در عرضه روزانه نفت است که در نهایت پالایشگاههای آسیا را با تصمیمات دشواری مواجه خواهد کرد.
پالایشگاههای آسیایی تاکنون توانستهاند با استفاده از ذخایر تجاری و در برخی موارد ذخایر راهبردی و همچنین از طریق کاهش نرخ پالایش، فعالیت خود را ادامه دهند.
اکنون اما این پرسش مطرح شده است که جهان پیش از آنکه پالایشگاهها به دلیل کمبود نفت خام ناچار به کاهش چشمگیر تولید شوند، تا چه مدت میتواند به مصرف ذخایر موجود ادامه دهد؟
بحران در راه است
عمده تحلیلگران و مدیران صنعت نفت، رفتهرفته در حال اجماع بر سر این دیدگاه هستند که زمان به سرعت در حال سپریشدن و وقت تنگ است. تاثیر این روند در سراسر جهان احتمالا یکسان نخواهد بود؛ به طوری که برخی مناطق ممکن است همچنان بتوانند تولید و پالایش نفت را در سطوح عادی حفظ کنند، اما مناطق دیگر برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز خود با مشکلات جدی مواجه هستند.
در نهایت، در صورتی که تنگه هرمز طی هفتههای آتی بازگشایی نشود و به شکلی پایدار باز نماند، افزایش قیمت فرآوردههای نفتی محتمل خواهد بود تا مصرف کاهش پیدا کند و تقاضا با کمبود عرضه سازگار شود.
قاره آسیا که پیش از جنگ جاری حدود 80 درصد نفت عبوری از تنگه هرمز را دریافت میکرد، بیشترین آسیبپذیری را دارد و احتمالا کشورهای کمتر توسعهیافته و واردکننده سوخت همچون فیلیپین، بنگلادش و پاکستان زودتر از سایرین آثار شدید این بحران را احساس میکنند.
افزون بر این، انتظار میرود که در آمریکا نیز پرسشهای بیشتری درباره کاهش سریع ذخایر نفتی در شرایطی که صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی به رکوردهای تازهای رسیده است، مطرح شود.
سیاستمداران آمریکایی از هر دو حزب اصلی (جمهوریخواه و دموکرات) به طور معمول تمرکز زیادی بر مسائل داخلی دارند و تصور این موضوع سخت نیست که مخالفت با صادرات نفت و سوخت افزایش یابد، چرا که برخی به اشتباه تصور میکنند محدود کردن صادرات میتواند قیمت سوخت را در داخل آمریکا کاهش دهد.