پایگاه خبری شاخص بازار: بانک مرکزی، سقف کلی تسهیلات ودیعه مسکن از محل منابع بانکی موضوع ماده 4 قانون جهش تولید مسکن را به 300 هزار میلیارد تومان (300 همت) افزایش داده است. سقفهای فردی نیز بهاینترتیب تعیین شده که در تهران 365 میلیون تومان، در مراکز استانها 280 میلیون تومان، در سایر شهرها 185 میلیون تومان و در روستاها 75 میلیون تومان به متقاضیان واجد شرایط پرداخت میشود.
152 همت تسهیلات در چهار سال
واکاوی آمارهای پرداختی نشان میدهد از ابتدای پرداخت این تسهیلات در سال 1400 تاکنون، حدود 152 همت تسهیلات به مستأجران واجد شرایط پرداخت شده است.
نکته قابلتأمل اینکه در هیچ سالی، مصارف وام ودیعه بانکی حتی به 50 درصد نیز نرسیده است و بر همین اساس کل تسهیلات پرداختی در 5 سال گذشته، معادل 50 درصد اعتبار سال جاری است. به بیانی دیگر، صرفاً افزایش منابع یا سقف وام به معنای گرهگشایی از کار مستأجران نیست بلکه باید فرایند بهرهمندی از این وام تسهیل شود.
بر اساس اطلاعات سامانه طرحهای حمایتی مسکن، از سال 1400 تاکنون یکمیلیون و 324 هزار و 384 مستأجر این تسهیلات را دریافت کردهاند که از این تعداد، 366 هزار و 362 فقره مربوط به نیمه اردیبهشت سال گذشته تاکنون است
همچنین از ابتدای سال جاری نیز 7 هزار و 667 فقره تسهیلات به ارزش کلی هزار و 500 میلیارد تومان پرداخت شده است.
سقفی که با قیمتها فاصله دارد
سقف 365 میلیون تومانی تهران را اگر کنار میانگین رهن یک آپارتمان 60 متری در مناطق متوسط شهر بگذاریم، تازه عمق فاجعه مشخص میشود. این وام در خوشبینانهترین حالت، شاید کفاف یکسوم رهن یک خانه معمولی را بدهد.
مستأجری که پارسال با 275 میلیون تومان وام نمیتوانست قراردادش را تمدید کند، آیا امسال با 365 میلیون تومان قادر به تمدید همان قرارداد خواهد بود؟ یا تورم بازار اجاره، قدرت این وام را تبخیر خواهد کرد؟
نکته دیگر اینکه وام ودیعه با نرخ سود رسمی (23 درصد) و بازپرداخت 5 ساله پرداخت میشود و در بهترین حالت، هر 5 سال یکبار قدرت خرید مستأجر را قدریترمیم میکند.
مسیر دریافت؛ از سامانه تا شعبه
متقاضیان برای ثبتنام باید به سامانه حمایتی مسکن وزارت راه و شهرسازی به نشانی saman.mrud.ir مراجعه کنند. شرایط دریافت هم کموبیش همان است: متقاضی باید مستأجر باشد (فاقد مسکن)، متأهل یا سرپرست خانوار. زنان مجرد بالای 35 سال و مردان مجرد بالای 45 سال که خودسرپرست هستند نیز میتوانند اقدام کنند. مردانی که درگذشته سرپرست خانواده بودهاند اما به دلیل طلاق یا فوت همسر اکنون مجرد هستند نیز مشمول این تسهیلات میشوند.
نکته مهم دیگر اینکه اجارهنامه متقاضی باید یا رسمی باشد یا در سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات (خودنویس) ثبت شده و کد رهگیری داشته باشد. پس از معرفی به شعبه بانک، مدارک تکمیل و فرایند بانکی طی میشود.
وامی که درد مستأجران را علاج نمیکند
تصمیم هیات عالی بانک مرکزی برای افزایش سقف وام ودیعه، در شرایطی که بازار اجاره روی گسل تورم میلرزد، یک اقدام ضروری اما ناکافی است. وقتی تورم مسکن و اجاره شتابان جلو میرود، افزایش سقف وام فقط یک مُسکن مقطعی است و دردی مستأجران را درمان نمیکند.
اوضح است که با تورم سالانه 50 درصدی و تورم نقطه به نقطه بالای 70 درصد، 365 میلیون تومان امروز برای تهرانیها به مراتب از 275 میلیون تومان سال قبل کم ارزشتر است و فقط عدد روی کاغذ بزرگ شده است.
به نظر میرسد سیاستگذار باید بهجای افزایش غیرموثر سقف منابع وام ودیعه (به دلیل اینکه بخش عمده منابع دستنخورده باقی میماند) باید الزام کند که منابع باقیمانده به پروژههای اجارهداری حرفهای اختصاص یابد تا مشکل مسکن استیجاری از اساس رفع شود.