پایگاه خبری شاخص بازار: صنایع دریامحور بهویژه صنایع سنگین و انرژیبری مانند فولاد، نقش کلیدی در اقتصاد کشورهایی ایفا میکنند که توانستهاند از موقعیت ساحلی خود بهدرستی بهره ببرند. نزدیکی به دریا، دسترسی به بازارهای جهانی، کاهش هزینههای لجستیک و تأمین پایدار مواد اولیه و انرژی، از جمله عواملی هستند که سبب شده توسعه صنایع فولادی در نوار ساحلی به یک الگوی موفق جهانی تبدیل شود؛ الگویی که امروز بیش از هر زمان دیگری برای ایران نیز موضوعیت دارد.
صنایع فولادی بهطور ذاتی وابسته به زنجیرهای پیچیده از تأمین مواد اولیه، انرژی، حملونقل و صادرات هستند. استقرار این صنایع در مناطق ساحلی، امکان واردات مواد اولیه از طریق حملونقل دریایی با هزینه کمتر و مقیاس بالاتر را فراهم میکند. از سوی دیگر، صادرات محصولات نهایی از طریق بنادر، نهتنها زمان و هزینه را کاهش میدهد، بلکه قدرت رقابتپذیری در بازارهای بینالمللی را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. این مزیت، بهویژه در شرایطی که بازار فولاد جهانی با نوسانات قیمتی و رقابت فشرده همراه است، اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
دسترسی پایدار به منابع آب نیز یکی دیگر از مؤلفههای تعیینکننده در صنایع فولادی است. در بسیاری از کشورها، انتقال صنایع آببر از مناطق مرکزی به سواحل، پاسخی راهبردی به بحران کمآبی بوده است. استفاده از آب دریا همراه با فناوریهای شیرینسازی، این امکان را فراهم میکند که فشار بر منابع آب شیرین کاهش یابد و توسعه صنعتی با ملاحظات زیستمحیطی همراستا شود. در کنار این موضوع، استقرار صنایع در مناطق ساحلی، به توسعه متوازن منطقهای، ایجاد اشتغال پایدار و شکلگیری خوشههای صنعتی منجر میشود؛ خوشههایی که خود موتور محرک نوآوری و بهرهوری هستند.
تجربه جهانی و چشمانداز ایران در توسعه فولاد ساحلی
نگاهی به تجربههای موفق جهانی نشان میدهد که بسیاری از غولهای فولادی جهان، مسیر توسعه خود را از سواحل آغاز کردهاند. کرهجنوبی نمونهای شاخص در این زمینه است. شرکت «پوسکو» (POSCO)، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان فولاد جهان، با استقرار مجتمعهای عظیم فولادی خود در شهرهای ساحلی، توانسته مزیتهای لجستیکی، صادراتی و فناورانه را بهصورت همزمان محقق کند. نزدیکی این مجتمعها به بنادر بزرگ، امکان واردات مواد اولیه از کشورهای مختلف و صادرات سریع محصولات به بازارهای جهانی را فراهم کرده و نقش مهمی در تبدیل کرهجنوبی به یکی از بازیگران اصلی صنعت فولاد جهان داشته است. این تجربه نشان میدهد که توسعه صنایع فولادی در کنار دریا، نه یک انتخاب مقطعی، بلکه بخشی از یک راهبرد کلان صنعتی است.
در ایران نیز با وجود برخورداری از بیش از پنج هزار کیلومتر نوار ساحلی در جنوب و شمال، ظرفیتهای صنایع دریامحور هنوز بهطور کامل بالفعل نشدهاند. تمرکز تاریخی صنایع فولادی در مناطق مرکزی کشور، اگرچه در مقاطعی به توسعه صنعتی کمک کرده، اما امروز با چالشهایی مانند محدودیت منابع آب، هزینههای بالای حملونقل و فشار بر زیرساختهای داخلی همراه است. در چنین شرایطی، سواحل جنوبی کشور، بهویژه حاشیه خلیج فارس و دریای عمان، میتوانند به کانون جدید توسعه صنایع فولادی تبدیل شوند.
استان هرمزگان بهعنوان یکی از مهمترین مناطق ساحلی ایران، از موقعیتی راهبردی در این زمینه برخوردار است. دسترسی مستقیم به آبهای آزاد، نزدیکی به مسیرهای اصلی تجارت جهانی و وجود زیرساختهای بندری، این استان را به بستری مناسب برای توسعه صنایع فولادی دریامحور تبدیل کرده است. توسعه این صنایع در کنار ساحل، علاوه بر کاهش هزینههای تولید و صادرات، میتواند به ارتقای جایگاه ایران در زنجیره ارزش جهانی فولاد کمک کند و زمینهساز افزایش ارزآوری غیرنفتی شود.
در نهایت، توسعه صنایع فولادی دریامحور نهتنها یک ضرورت اقتصادی، بلکه یک انتخاب هوشمندانه در مسیر توسعه پایدار کشور است. تجربههای موفق جهانی نشان میدهد که آینده صنعت فولاد در پیوند با دریا رقم میخورد؛ آیندهای که اگر با برنامهریزی دقیق، سرمایهگذاری هدفمند و نگاه بلندمدت همراه شود، میتواند برای ایران نیز دستیافتنی باشد.