پایگاه خبری شاخص ابازار: حذف شرط بلوکه کردن پول و سود نجومی 300 تا 860 میلیون تومانی برندگان محصولاتی مثل پژو 207، دنا و هایما بیشتر به نفع چه کسی است؟
برای اینکه بفهمیم چه اتفاقی افتاد که این دوره به شلوغترین و جنجالیترین دوره تاریخ فروش خودرو در ایران تبدیل شد باید چند عامل را بررسی کرد، اما لطفا انتظار نداشته باشید بپذیریم مردم ناگهان همگی با هم عاشق رانندگی شدهاند، چون ظاهر امر نشان میدهد پای یک «سود شیرین» در میان است. بگذارید در این گزارش ماجرا را از زاویه دید معیشت مردم و اقتصاد خانوار، کالبدشکافی کنیم تا بفهمیم پشت پرده هجوم 10 میلیونی چیست.
علت استقبال 10 میلیون متقاضی از ثبت نام ایران خودرو آذر 1404 چیست؟
برای درک علت این استقبال، باید ابتدا شرایط جدید ثبتنام را مرور کنیم. در دورههای قبلی، متقاضیان با هفتخوان رستم روبهرو بودند و در هر مرحله، بابت شرط داشتن گواهینامه و نداشتن پلاک فعال گرفته تا بلوکه شدن مبلغی در حساب وکالتی، تعدادشان ریزش میکرد.
در ثبت نام ایرانخودرو آذر 1404، بسیاری از این موانع برداشته شد. هرچند هیچکدام آنها به اندازه حذف شرط بلوکه کردن پول کارگشا نبود. حالا هر کسی با یک کد ملی و دسترسی به اینترنت، بدون اینکه ریالی در حساب داشته باشد، میتواند در این ماراتن شرکت کند. آیا این تمام ماجرا است؟
1. تغییرات جدید شرایط ثبت نام ایران خودرو؛ حذف گواهینامه و پول بلوکه شده
تسهیل شرایطی مثل حذف شرط گواهینامه و اجازه ثبتنام به کسانی که خودروی بالای 5 سال ساخت دارند، دایره شمول متقاضیان را به شدت گسترش داد. بخش بزرگی از جامعه که قبلاً به دلیل پلاک فعال یا نداشتن گواهینامه حذف میشدند، حالا پشت خط استارت ایستادهاند.
2. سود قرعه کشی خودرو؛ چرا ثبت نام ایران خودرو شبیه بختآزمایی است؟
در اقتصادی که تورم بخشی از واقعیت روزمره آن است، مردم به دنبال پناهگاهی برای حفظ ارزش پول یا کسب سود سریع هستند. قرعهکشی ایرانخودرو حالا تنها یک روش خرید ماشین نیست و اغلب مردم آن را به چشم بلیت بختآزمایی میبینند، چون میدانند برنده شدن در آن، سودی معادل چند سال کار کردن و پسانداز برایشان رقم میزند.
مقایسه قیمت کارخانه و بازار محصولات ایران خودرو در آذر 1404
اگر بخواهیم با هم صادق باشیم، باید اعتراف کنیم اختلاف قیمت فاحش بین نرخ کارخانه و بازار آزاد تنها دلیلی است که توانسته 10 میلیون نفر را دور موضوع ثبت نام در سامانه جمع کند.
وقتی شما خودرویی را به قیمت کارخانه بخرید و بدانید به محض خروج از درِ شرکت، در بازار آزاد آن را از شما چند صد میلیون تومان گرانتر خریداری میکنند چرا شانستان را امتحان نکنید؟ در ادبیات اقتصادی این موضوع را یک رانت قانونی و مصداق سود بادآورده میدانند، چون تقریبا هیچ فعالیت اقتصادی دیگری در ایران نمیتواند با آن رقابت کند.
در جدول زیر، نگاهی انداختهایم به سود احتمالی که برندههای خوششانس این دوره به جیب میزنند:
جدول سود برندگان قرعه کشی ایران خودرو؛ از پژو 207 تا هایما
نام خودرو
قیمت مصوب کارخانه (تومان)
قیمت بازار آزاد (تومان)
سود تقریبی (تومان)
درصد سود (بازدهی)
پژو 207 دستی (سقف شیشهای)
860,000,000
1,355,000,000
495,000,000
57.5٪
دنا پلاس دستی (MT6)
952,000,000
1,418,000,000
466,000,000
48.9٪
سورن پلاس دوگانهسوز
887,000,000
1,316,000,000
429,000,000
48.3٪
رانا پلاس ارتقایافته
799,000,000
1,115,000,000
316,000,000
39.5٪
پژو 207 با موتور TU3
797,400,000
1,100,000,000
302,600,000
37.9٪
هایما 8S
2,280,000,000
3,140,000,000
860,000,000
37.7٪
ریرا اتوماتیک
1,501,000,000
2,117,000,000
616,000,000
41٪
هایما S7 پرو
2,078,000,000
2,750,000,000
672,000,000
32.3٪
نکته: حتی در ارزانترین خودروی لیست یعنی پژو 207 با موتور TU3، سود برنده بیش از 300 میلیون تومان است. در مورد خودروهای لوکسی مثل هایما 8S، این سود به رقم خیرهکننده 860 میلیون تومان میرسد. برای بسیاری از اقشار جامعه، این اعداد و ارقام معادل چند سال پسانداز است؛ پس چرا نباید 10 میلیون نفر برای آن صف یکشند؟
راز هجوم 10 میلیونی متقاضیان به قرعهکشی ایران خودرو آذر 1404
تقریبا 8 سال و 4 ماه زمان میبرد تا نفر آخر لیست 10 میلیون نفری صاحب خودرو شود
پشت پرده تقاضای 10 میلیونی خودرو؛ توزیع رانت یا نیاز واقعی بازار؟
اقتصاد با کسی تعارف ندارد؛ وقتی تقاضا برای کالایی به 10 میلیون نفر رسیده و از آن طرف میزان عرضه زیر 100 هزار دستگاه است، یعنی رسما داریم به توزیع «رانت بزرگ» دست میزنیم.
همین حالا هم میدانیم بخش بزرگی از متقاضیان، مصرفکننده واقعی نیستند و صرفاً با هدف فروش حواله یا فروش خودرو در بازار آزاد پس از تحویل وارد بازی شدهاند. از آنطرف ایرانخودرو هم که مجبور شده محصولات خود را با قیمتی پایینتر از نرخ بازار عرضه کند فشاری مضاعف را تحمل خواهد کرد که منجر به تداوم زیان انباشته این شرکت میشود.
نگرانی سوم بیشتر عاملی روانی است و اتفاقا باید بیشتر از دیگر عوامل جدی گرفته شود. چون تمرکز ذهنی و اقتصادی 10 میلیون نفر روی یک قرعهکشی، از فقدان بسترهای سرمایهگذاری مولد در کشور خبر میدهد.
محاسبه شانس برنده شدن در قرعهکشی ایران خودرو آذر 1404
اگر فرض کنیم در این مرحله 100 هزار خودرو عرضه شود (با وجود 10 میلیون متقاضی) شانس برنده شدن هر نفر 1 به 100 است. این احتمال در برخی خودروهای پرطرفدار مثل 207 یا دنا پلاس، به دلیل تعداد بالای متقاضی، میتواند به 1 به 500 برسد. با این حال، چون بعد از حذف حساب وکالتی، هزینه شرکت در این طرح تقریباً به صفر رسیده، مردم ترجیح میدهند بخت و اقبالشان را با همین شانس «یک درصدی» امتحان کنند.
استقبال 10 میلیونی از قرعهکشی ایرانخودرو از اینجا به بعد پدیدهای اقتصادی-اجتماعی خواهد بود و به نظر میرسد تا زمانی که اختلاف قیمت کارخانه و بازار به این شدت (بین 300 تا 860 میلیون تومان) باشد، هر روشی برای عرضه خودرو با هجوم سنگین مردم روبهرو خواهد شد.
فرض کنیم تقاضای انباشته فعلی همین 10 میلیون نفر باشد (بدون اینکه هر سال متقاضیان جدیدی مثل گواهینامه اولیها به این جمعیت اضافه شوند) و ظرفیت عرضه ایرانخودرو در هر دوره قرعهکشی را 100 هزار دستگاه در نظر بگیریم. با یک محاسبه ساده میتوان فهمید تقریبا 8 سال و 4 ماه زمان لازم است تا نفر آخر لیست صاحب خودرو شود!
تازه هر سال حدود 1.5 میلیون نفر به سن قانونی میرسند و به عنوان متقاضی جدید وارد بازار میشوند. پس سرعت ورود افراد جدید به صف، از سرعت خروج برندهها بیشتر است.